Mimar Ulviye KIZILKAYA

Askeri Kışla ve Talimgah Binası’ndan ÇAĞDAŞ SANATLAR MÜZESİ , ne
Anadolu Üniversitesi Yunusemre Kampüsü, Topçu Kışlası ve bitişiğindeki kum ocakları tepesinin o zamanki adı ile İktisadi ve İdari Bilimler Akademisi’ne verilmesi ile oluşumuna başlayan bir yerleşimdir. Bu şekilde sahip olunan “Askeri Kışla ve Talimgah Binası” l.Ulusal Mimarlık Dönemi 1915-1919  örneklerindendir. 1908-1930 arasındaki bu dönem her alandaki gelişmelerin güç kazandığı, mimarlık alanında da olumlu ortamların sağlandığı bir dönemdir.  Mimarların özellikle cephelerinde Selçuklu ve Osmanlı dönemi yapı öğelerini kullandıklarını görüyoruz.
Toplam üç adet olan binanın iki adedi kampüsün ilk yapılaşma yıllarında     (1980-1981)  tahribatları da göz önüne alınarak yıkılmış, yerlerine Fen Fakültesi ve Kütüphane yapılmıştır. 3. sü ve en bakımlısı olan bu bina o dönemlerde değişik   amaçlarla yoğun biçimde kullanılmıştır. Üniversitenin isteği ile ESKİ ESERLER ve EL SANATLARI MÜZESİ yapılmak üzere T. C.Kültür Bakanlığı Konya Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma kurulunun 9.12.1988 tarih ve 358 sayılı yazısı ile korunması gerekli kültür varlığı olarak tescillenerek ll. Gruba dahil edilmesine karar verilmiştir.
Küçük onarım ve iç tadilatlarla değişik amaçlarda hizmet vermiş olan bina 1998 yılında tamamen boşatılarak restorasyon çalışmaları başlatılmıştır. Tek katlı ve dikdörtgen planlı olan bina, dıştan dışa 13,25 mt ye 43,15 mt ebadında ve ahşap tavan kaplamasına kadar 3,80 mt yüksekliğindedir, Dış duvarlar pencere alt seviyesine kadar taş ,üstü 60 cm kalınlığında dolu tuğladan yapılmıştır. Onarım sırasında 11/ 23 /5 cm ölçülerinde, çok iyi pişmiş ve hiç bozulmamış, orta çukurunda kabartma olarak Arap harfleri ile se yazılı tuğlalardan yapıldığını  görüyoruz. Ahşap makas olan çatı üzerinde, kaplama tahtalarının 4 cm kalınlığında sarı toprak çamuru ile sıvandığı ve üzerinde de 25/43 ölçülerinde yine hiç bozulmamış gerçek marsilya kiremitlerinin kullanıldığını üzerindeki  yazılardan anlıyoruz.
Binanın uzun olan her iki cephesinde iki başta ve bir tam ortada olmak üzere çift kanatlı üçer kapı vardır. Dış kapılar, yüksek, masif aynalı, üzerlerinde istavroz geçmeli küçük karelerden oluşan tepe pencerelidir. İç kapıların tamamı  yüksek, aynalı ve masiftir. Cephelerin hepsinde pencereler yatayda aynı hizadadır. Pencereler dikdörtgen görünümlü olup, ahşap, çift kanatlı ve tepe pencerelidir. Dış cephede pencere ve kapıların üst ve üst yan kısmını çevreleyen düz silme duvar binanın dört tarafında devam etmektedir. Silme ile pencere alt hizası arasında ve dar kenarlardaki kalkan duvarların üzerinde fugalı sıvanmış  kısımları vardır.
Plan düzeninde ise; kabul edilen ana girişe göre sol kısa kenarda(güney) koridora açılan üç oda ve iki kabinli wc lavabo, koridorun sağında ise birbirinden geçerek kullanılan, orta aksında üçer adet 20/20 cm h=3,80 mt ahşap kolon ve başlıkları olan üç büyük salon, sol kısa kenarda (kuzey) koridordan girilen üç küçük oda bulunmaktadır. Her mekan için ayrıca baca ve çift baca kapağı vardır.
Onarım sırasında çatı tamamen açılarak, kiremit altı kaplama tahtaları, saçak çıkmaları, mertekler,  alın tahtaları ve lamba zıvana geçmeli tavan kaplama tahtaları ile tavan pervazları eskinin aynısı olarak yenilendi. Kiremit altına su yalıtımı yapıldı ve marsilya kiremit döşendi.  Bacalardan yıkılmış  olan üç  tanesi aslına uygun olarak yeniden yapılıp, tamamı onarılarak sıvandı. İç sıvaların tamamı kazındı, iç  mekanda sonradan yapılan duvar ve camekan bölmeler ile tuğla örülmüş olan ara geçiş kapıları yıkıldı. İç ve dış bütün kapı ve pencereler aslına uygun olarak yeniden yapıldı, Eski binada olmamasına rağmen alınan izin ile camlara demir parmaklık yapıldı, su basmana kadar olan kesme taş görünümlü sıva ile iç  sıvalar yenilendi, iç mekanlar alçı astardan sonra mat plastik boya ile boyandı. Dış cephenin gerçek rengini bulabilmek için altı yedi kat boya raspalanarak kullanılan beyaz ve sarı renge ulaşıldı. İki ayrı  mekan haline getirilen wc-lavabolara duvar ve yer seramiği bunun dışında kalan bütün döşemelere 30/30 ebadında pişmiş toprak (cotto) karo döşendi, yenilenen yüksek ahşap süpürgelikler monte edildi. Batı  cephesinde orijinal olan iki basamağın ortaya çıkartılması için bahçe kotu düşürülünce, oturma cepleri yapılmasına ve binanın daha da iyi görünmesine yardımcı oldu.
Büyük salonların orta aksındaki ahşap kolon, başlık ve kirişlerin üzerlerindeki yağlı boyalar kimyasallarla çözdürüldü, var olan ve olası kurtlara karşı ilaçlama yapılarak ahşap koruyucu sürüldü.  Bütün elektrik tesisatı sıva içinde bırakıldı. Bununla birlikte müzik, kamera kontrol, yangın alarmı ve sanat aydınlatması için özel tesisatlar yapıldı. İnternet bilgisayar, telefon hatları hazırlandı. Binanın ısıtılması merkezi sistemden gelen kanallar ile çözüldü, radyatörlerin gizlenmesi için geleneksel Türk  öğeleri kullanıldı.
Restorasyon çalışmalarının tamamı üniversitenin elemanları ve atölyeleri tarafından yapıldığı için, atölyelerin iş programı ve mevsim nedeni ile çalışılamayan zamanlar onarım süresini uzatmasına rağmen otuz ayda bitirilmiştir.
Yapının; başarılı, çağdaş, kültürlü ve üretken bir üniversitede olması, merkezi konumu, etrafını çevreleyen yeşil alan ve otoparklara olan yakınlığı ile amacına ulaşmış, eskiye saygılı ve titiz onarımıyla olumlu bir uygulama olduğunu düşünüyoruz.

 
Ulviye KIZILKAYA
Mimar