Prof.Atilla ATAR

Geçmişten günümüze oluşan kültürel ve sanatsal değerlerin sergilendiği müzeler , aynı zamanda tarih ve kültür  bilincinin de oluşmasını sağlayan kurumlardır. Kültür bu mekanlarda yeniden üretilir. Sanatsal değerlere ulaşmanın yollarını öğrenen birey, sanatı eleştirel bir gözle algılayıp değerlendirirken süreç içinde sanat eserlerini yerine koymayı da öğrenir. Bunu yaparken gerçek yapıtla buluşma, onu tanıma, ilgisini arttırma sonucu, müzelere gitme isteği ve alışkanlığını kazanır. Çok sayıda sanat yapıtı görme, tanıma, ondan sanatsal haz duyma, doğru algılama ve yeni değerler yaratma yetilerini geliştirecektir.

Ülkemizde çağdaş sanatlar müzesine sahip olmadığımız yetkili kişi ve kurumlarca defalarca dile getirildiği halde uzun yıllar somut bir oluşum gerçekleştirilemedi. Ancak son yıllarda, kişi ve kurumların girişimleri sonucu çağdaş Türk sanatının önemli örnekleri,çağdaş müzecilik anlayışını benimsemiş yaşayan sanat müzelerinde yerlerini almaya başladı. Bu sevindirici ve yüreklendirici gelişmenin daha ileri boyutlara ulaşması hepimizin ortak dileğidir. Üniversite müzelerinin bu oluşum içerisinde gündeme gelmesi ve giderek çoğalması da aynı döneme rastlıyor.

Anadolu Üniversitesi Çağdaş Sanatlar Müzesinin uzun soluklu oluşum sürecine baktığımızda; sanatçı ve eserinden, galeri, koleksiyon ve müzeye dönüşüm olgusunun gelişerek, yetkinleşerek ve kendini aşarak gerçekleştiğini görebiliyoruz. Anadolu Üniversitesi Çağdaş Sanatlar Müzesinin, açılacak üniversite müzelerine örnek oluşturulabileceği düşüncesiyle bu oluşumu yirmi yıl öncesinden dile getirmek yararlı olacaktır.

Üç büyük kentimiz dışında Anadolu’daki ilk Güzel Sanatlar Fakültesi, 1985 yılında iki bölümü, 70 öğrencisi ile eğitim-öğretime başladığında, yeni kurulmanın zorluklarını yaşarken bir sanat galerisini kent merkezinde açmanın sorumluluğunu da üstlendi. Galeride önemli sergiler, o yılların zor koşullarında aksatılmadan gerçekleştirildi.

Güzel Sanatlar Fakültesinin, böyle bir ortamda 1987 yılında üniversite bünyesindeki ilk sanat galerisini faaliyete geçirme amacı, Türk sanatına önemli katkılarda bulunmuş sanatçılarımızın eserlerini kent merkezinde sergilemek, söyleşilerle onların sanat görüşlerini paylaşmak, ayda bir kez de olsa bir sanat olayını gerçekleştirmekti. Sanatçılara destek olmak adına, yapıtlarının taşınması, üniversitede ağırlanması, afiş, davetiye ve kokteyl masrafları üstlenilirken, sergilenen bir yapıtın üniversitemize bağışlanması tek koşuldu. Palet Sanat Galerisi bu misyonunu aralıksız onbir yıl sürdürerek seksene yakın sanatçıyı kent halkıyla buluşturdu. Sergileme süreci galerinin 1998’de kapanmasından sonra da Yunusemre yerleşkesindeki sergi salonlarında devam etti. Yaklaşık 18 yılda oluşan üniversite koleksiyonu, sanatçılarımızın bağışları, satın almalar, Bilge Karasu’nun hayattayken üniversitemize bağışladığı özel koleksiyonu ile zenginleşti. Bu sanatsal birikim, zaman zaman Eskişehir ile birkaç kentimizde sergilenmesinin dışında fakülte belgeliğinde saklandı. Anadolu Üniversitesi’nin yapısında ve geleneğinde var olan sanata ve sanatçıya verilen değerle oluşan bu birikimi dört duvar arasından çıkarmak ve paylaşmak arzumuz Çağdaş Sanatlar Müzesinin açılması ile gerçekleşti.

Prof. Dr. Yılmaz Büyükerşen’in ileride müze olur diye yıktırmadığı eski yapı, küçük onarım ve iç düzenlemeler yapılarak uzun yıllar değişik amaçlarla kullanıldı. Prof. Dr. Engin Ataç, Rektörlüğü döneminde Çağdaş Sanatlar Müzesi’ni kurma düşüncesini, bu tarihi yapıyı restore ettirerek gerçekleştirdi. Yapıldığı dönemde askeri kışla ve talimgah olarak kullanılan bina, 1. Ulusal Mimarlık Dönemi 1915-1919 örneklerinden olup, Yunusemre Yerleşkesi merkezinde, her biri 110 m2’lik üç sergi salonu, belgelikleri, yönetim bölümüyle, emsalleriyle kıyaslanmayacak kadar küçük ama insanı etkileyen sıcak bir mekan. Müze, açıldığı 2001 yılından bu yana, koleksiyonundaki yapıtları bölüm bölüm sergilemenin yanı sıra, T.C. Merkez Bankası, Türkiye İş Bankası, Quensen koleksiyonları ile Sadi Çalık  Heykel, Abidin Dino Resim  Sergisine ev sahipliği yaptı. Bu sergilemeler içerisinde Quensen koleksiyonunun ayrı bir yeri ve önemi var. Almanya’nın Hannover kenti yakınlarındaki Lampsringe kasabasında 1970’lerin sonlarından bu yana sanatsal baskı alanında yeni ve deneysel yöntemlerle çalışmalar yapan Quensen Uluslararası Baskı Atölyesi’nin koleksiyonundan bir kesit Amerika’nın 11 ayrı yerinde, İspanya ve Almanya’dan sonra 2005 yılında bu müzede sergilenmek üzere Türkiye’ye getirildi. Koleksiyon sahibi Ernst August Quensen, açılış konuşmasının sonunda, serginin tümünü müzeye bağışladığını açıkladı. Bu önemli bağış, bizlere şaşkınlıkla sevinci birlikte yaşatırken müze için önemli bir kazanım oldu.1950 sonrası sanat akımlarını benimseyen, aralarında Magdalena Abakanowicz, Jörg Immendorff, George Baselist, Allen Jones, Valerio Adami  gibi dünyaca ünlü 29 sanatçının büyük boyutta 34 adet baskı resmi artık Anadolu Üniversitesi Çağdaş Sanatlar Müzesi’nin envanterindeydi.

Müze koleksiyonunun 18 yıllık oluşum sürecinde, bağışlar, satın almalar dışında, farklı yollardan bu birikime katılan eserler de oldu. Leopold Levy’nin “Model Emine’nin Portresi” adlı küçük gravürünü üniversitemiz depolarındaki eser taraması sırasında bulmam,Vakıfbank Eskişehir Merkez şubesi hizmet binasının yeniden inşaatı için yıkımı sırasında Öğün BAKIR’la birlikte fark ettiğimiz, değerli hocam Adnan Turani’ye ait 187x437 boyutundaki Yunusemre konulu yağlıboya tablonun o dönemde yüksekokul müdürümüz Doç. Dr. Engin Ataç’ın girişimi ile üniversiteye alınması, 1998 yılında Kütahya’nın Göveçci köyü’ne Sayın Ataç’la birlikte götürdüğümüz taş kalıba, naif sanatçı Hüseyin Yüce’nin çizdiği deseni litografi atölyesinde basarak çoğaltmam, Feyhaman Duran’ın   1998 yılında İstanbul Eyüboğlu Sanat Galerisinde tek olarak sergilenen yağlıboya Atatürk portresi’nin Engin Ataç ve Ali İsmail Türemen’in sıkı pazarlığıyla 22 TL.’ye alınması, bu dört yapıtın koleksiyona katılım öyküsüdür. Müze koleksiyonuna katılımlarda fakültemiz litografi atölyesinin de önemli katkısı oldu ve olmaya da devam ediyor. Değişik zamanlarda yurtiçi ve yurtdışından gelen sanatçılar özellikle litografi atölyesinde çalıştılar. Cihat Burak, Adnan Turani, Mürşide İçmeli, Mustafa Pilevneli, Mustafa Ayaz, Ali İsmail Türemen, Berna Türemen, Süleyman Saim Tekcan, Gül Derman, Oya Kınıklı, Fevzi Karakoç, Micha Kloth, Martin Baeyens  ve daha bir çok değerli sanatçı ile gerçekleştirdiğimiz baskıresimler de eklendi koleksiyona.

Zamanla zenginleşen ve farklı eğilimleri benimsemiş sanatçıların eserlerini barındıran koleksiyonu müze salonlarındaki sergilemenin yanı sıra seçilen eserler, 2004 yılında İzmir Türk Amerikan Derneğinde, 2005 ARTİST- 15. TÜYAP Sanat Fuarında, 2006’da Ankara ART-FORUM Sanat Fuarında, Ege Üniversitesi İzmir Atatürk Kültür Merkezi ile Eskişehir Devlet Güzel Sanatlar Galerisi’nde sergilendi, büyük ilgi ve beğeniyle izlendi. Çağdaş Türk Sanatının duayenlerinden orta kuşağa, 40 yaş kuşağından genç kuşağa, figüratiften soyuta, soyuttan kavramsala uzanan çizgide 172 Türk, 51 yabancı sanatçının toplam 520 yapıtından oluşan koleksiyon, yedi katalog, yedi duvar takvimi, broşürler, kartpostallar ve afişlerle belgelendirildi. Ayrıca, internet ortamında sanal müzenin tanıtımı sağlandı.

Müze, üç büyük kentimiz dışındaki en önemli kurumsal çağdaş sanat koleksiyonlarından birisini bünyesinde barındırması ve Türk plastik sanatlarına yaptığı önemli katkı gerekçesiyle Eskişehir Sanat Derneği 2005 Müze Ödülü, ART-İST-2005 15. İstanbul Sanat Fuarı kapsamında “Koleksiyoner Kurum Onur Ödülü” ile 2006 Art-Forum Ankara Sanat Fuarı’nda “Kurumsal Onur Ödülü”ne değer bulundu.

 

Bu önemli sanatsal birikimin oluşmasına başlangıcından bu yana katkıda bulunan tüm üst yöneticilerimize, değerli sanatçılarımıza ve emeği geçenlere teşekkür ederim.

 

Prof. Atilla ATAR

11.03.2010

 

 

 

Museums, exhibiting the cultural and artistic assets of the past and present, are institutions that contribute to the raising of historical and cultural awareness. Culture is reproduced in museums. Learning how to access artistic values, individuals perceive and evaluate art from a critical perspective. In addition, they acquire the desire for and habit of visiting museums because they meet, learn about, and increase their interest for real works of art. Individuals develop the skills to visit, familiarize themselves with and take artistic delight in works of art, as well as to create new values.

Although authorities often emphasized that we did not have a museum of contemporary art in our country, there were no tangible efforts to this end for years. However, in recent years, because of the initiatives of certain people and institutions, prominent examples of contemporary Turkish art have been taking their place in living art museums that adopt principles of contemporary museum management. A number of universitymuseums have been established and have gradually increased in number. It is our common wish to continue this satisfactory and encouraging progress.

Looking at the long-term foundation process of Anadolu University Museum of Contemporary Arts, we witness the development of single works of art into a gallery, a collection, and finally, a museum. We believe that it is useful to give an account of twenty years in the history of the Contemporary Arts Museum since it can serve as an example for futureuniversity museums.

When the first Faculty of Fine Arts in Anatolia - in a city other than the first three metropolitan cities - first appeared in 1985, with its two departmentsand 70 students, it undertook the responsibility of opening an art gallery in the city centre while still coping with the difficulties of a newlyfounded institution. The gallery hosted significant exhibitions without any problems in the harsh conditions of those years.

The Faculty of Fine Arts opened the first art gallery within the university in 1987, with the intention of displaying the works of prominent artists that have contributed to Turkish art in the city centre, share their views on art through conferences, and organize art events at least once a month. In return for covering all the expenses of transporting the works, accommodating the artists at the university, printing posters and invitation cards and organizing cocktail gatherings, a piece of work by the artist was accepted as a donation for the university collection. The Art Gallery of Palet fulfilled perpetually this mission for eleven years, and enabled the inhabitants of Eskişehir to encounter almost eighty artists. The exhibitions continued in the exhibition halls at Yunus Emre Campus after the gallery closed in 1998. The university collection was gathered over almost eighteen years. This accumulation was enriched by donations from artists, purchases and a donation from the late Bilge Karasu to our university when he was alive. The collection was kept in the documentary room for years when not exhbited either in Eskişehir or other towns.

With the establishment of the Museum of Contemporary Arts, we fulfilled one of our greatest wishes; to share the artistic accumulation which is a product of Anadolu University’s traditional appreciation of art and artists, The old building, the demolition of which was deferred by Prof. Dr.Yılmaz Büyükerşen, who saw it as a museum in the future, was used for various purposes for years after slight repair and internal design restructure.

Prof. Dr. Engin Ataç, during his rectorate, supported the restoration of this building and thus helped us fulfill our wish to establish the Museum of Contemporary Arts. The building, which was once used as a military garrison and a training facility, and which is an example of the first National Architectural Era (1915-1919), is a lovely, warm, anduniquely small place when compared to its predecessors and comprises documentary halls, a management unit and three exhibition halls each over 100 m2 in area.

Since its beginnings in 2001, the museum has hosted exhibitions of the Central Bank of the Republic of Turkey, İş Bank of Turkey,the Quensen collection, Sadi Çalık’s sculpture and Abidin Dino’s paintings Works, as well as selected works from the university collection. The Quensen collection is of primary importance among these exhibitions. In 2005, the Collection of the Quensen International Lithography Workshop was exhibited in our museum after being displayed at 11 venues in the US, Spain and Germany. This Workshophas been dealing with new and experimental lithographic works since the late 1970s in Lampsringe town in Hannover, Germany. Ernst August Quensen, the owner of this collection, announced at the end of his inaugural address that he was donating the whole exhibition to the museum.Surprised and delighted at the same time, we deem this donation an important acquisition for the museum. Thus, Anadolu University Museum of Contemporary Arts incorporated into its inventory 34 large lithographs of 20 internationally acknowledged artists who adopted the artistic movements of the post 1950s, including Magdalena Abakanowicz, Jörg, Immendorff, George Baselist, Allen Jones, and Valerio Adami.

In addition to donations and purchases, the museum collection has been enhancedin other ways in its 18 year history. Here are interesting stories of four of the works displayed in the museum: I found the little gravure of Leopeold Levy, entitled ‘Model Emine’s Portray’ when we were conducing a survey in the storerooms of the university.

Thanks to the attempts of Assoc. Prof. Dr Engin Ataç, then director of our school, my istinguished Professor Adnan Turani’s 187 x 437 oil painting of Yunus Emre, which I realized when the Central Branch of Vakıfbank was demolished to be re-built, was included in the university collection. We took a stone mould to Göveçci village, Kütahya in 1988 with Mr Ataç, and naïve artist Hüseyin Yüce drew a design on it. I printed this design in the lithography workshop.

Engin Ataç and Ali İsmail Türemen paid 22 Turkish liras, after a hard bargain, to buy the oil portrait of Atatürk by Feyhaman Duran, which was exhibited as the single work in Eyüboğlu Art Gallery, Istanbul, in 1988. The lithography workshop of our faculty has made significant contributions to the enhancement of the museum collection.

National and foreign artists have worked in the lithography workshop. The lithographs we printed with Cihat Burak, Adnan Turani, Mürşide İçmeli, Mustafa Pilevneli, Mustafa Ayaz, Ali İsmail Türemen, Berna Türemen,Süleyman Saim Tekcan, Gül Derman, Oya Kınıklı, Fevzi Karakoç, Micha Kloth, Martin Baeyens and many other esteemed artists enrich the collection.

Selected works from the museum collection including the works of artists who adopt various tendencies were exhibited at the İzmir Turkish American Association Gallery in 2004, at ART-IST-15th TÜYAP Art Fair in 2005, at Ankara ART-FORUM Art Fair in 2006, at Atatürk Centre of Culture, Ege University, Izmir, and at the State Fine Arts Gallery, Eskişehir which generated great interest among art lovers. Seven catalogues, six wall calendars, booklets, post cards and posters have been published so far to document the museum collection which comprises a total of 520 works; 172 by Turkish and 51 foreign artists, ranging from veterans of the Contemporary Turkish Art to the  iddleaged generation, from the 40 plus generation to the young generation, from the figurative to the abstract, and from the abstract to the conceptual.

In addition, a virtual museum is promoted on the Internet. The museum was awarded the Museum Prize by the Eskisehir Art Association in 2005, the ‘Collector Institution Prize of Honor’ at ART-İST 2005, the 15th Istanbul Art Fair, and the ‘Institutional Prize of Honor’ at 2006 ART-FORUM, Ankara Art Fair.

I would like to extend my thanks to all our administrators, artists and to all the other contributors who have taken part in the accumulation of this important art collection since the beginning.

 

 

Prof. Atilla ATAR

11.03.2010